Pan con tomate is een van oorsprong Catalaans gerechtje dat in Spanje zowel als ontbijt, bij de lunch, de borrel en bij het diner op tafel staat. Buiten Catalonië is het gebruikelijk dat de tomaat al in de keuken is geraspt en in de vorm van een pureetje bij het brood wordt opgediend. In Catalonië zelf wordt de tomaat aan tafel direct op het hard doorbakken brood gewreven.

Vast ingrediënt in het recept is verder de teen knoflook die tegelijk met de tomaat in het warme, liefst op houtskool geroosterde kruim mee smelt. Dan nog een plens olijfolie en een snuf zout erover, en klaar is je smeerseltje. In de wat luxere varianten komen daar nog een asjovisfileetje, een plakje Ibericoham of wat gegrild vlees bovenop.

Verwar de pa amb tomàquet (de Catalaanse benaming) niet met een bruschetta al pomodoro, want de Italianen leggen een tomaat óp geroosterd brood, inclusief de schil ervan. Voor een pan con tomate volstaan daarentegen alleen het sap en de pulp. In Villa Augustus maken we het gerecht met het zuurdesembrood uit eigen bakkerij en de coeur de boeuf-tomaat uit onze moestuin. Die heeft precies de juiste zachtheid voor dit net zo eenvoudige als onweerstaanbare gerecht.